دخمه زرتشتیان یزد
دخمه زرتشتیان  که شاید به نام های برج خاموش یا برج سکوت  بشناسید در ۱۵ کیلومتری شهر یزد قرار دارد. دخمه در فرهنگستان های مختلف معانی مختلفی دارد: مثل گورخانه گبران، سردابه مردگان، خانه زیر زمینی برای مردگان، گور و گورستان زرتشتیان.علت ساخت دخمه ها از جنس خشت خام و گچ عدم نفوذ موادۀوده به زمین بوده است.
درحوالی دخمه فضایی تا حدود ۲۰۰۰متر ساختمان خشت و گلی محقری دو طبقه و دارای چند اتاق برای انجام مراسم دینی بعد از فوتاشخاص ساخته شده بود. یکی از اتاق های این ساختمان اختصاص به آتش سوزها داشت و مخصوص آتش سوزی بود.
دخمه محلی است که زرتشتیان از گذشته تا حدود چهل سال پیش، اموات خود را طبق فرهنگ وآداب و سنت مذهبی خود و طی انجام مراسم ویژه در آن می نهادند تا طعمه کرکس های کوه های اطراف شوند. دخمه ها معمولا بر فراز بلندی های شهر ساخته می شده است تا دسترسی گوشتخواران به جنازه راحت تر باشد،بعدها استخوان ها را در چاهی می ریخته اند. زرتشتیان در گذشته مردگان خود را به دخمه می بردند و با آیین خاصی در مرکز این دخمه ها قرار می دادند. دخمه ها در برخی مواقع به دست خود انسانها, ساخته می شد و یا به صورت طبیعی شکل می گرفت.
سطح داخلی برج خاموش به صورت پهنه مسطح و گردی است که کل آن با تخته سنگ های بزرگ پوشیده شده و از سه بخش زنانه، مردانه و بچگانه تشکیل شده است:
  • نوار دایره ی انتهایی متصل به دیوار پیرامون دخمه که مخصوص مردهاست.
  • نوار دایره ی میانی بعد از قسمت مردها که مخصوص زنهاست.
  • نوار دایره ی داخلی بعد از زن ها که مخصوص کودکان است.
در مرکز دایره چاه( استودان (یعنی (استخوان دان) است که که سنگ متحرکی به نام ارویس در ته آن چاه وجود دارد. استودان یا وهنده, عبارت است از چاهی در میان دخمه که به سنگ مفروش است و وقتی اجساد به وسیله ی مرغان لاشه خور از گوشت و پوست تهی شده و تحت تاثیر آفتاب کاملا خشک می شدند، استخوان ها را در آن چاه می ریختند تا تبدیل به خاک شوند و این جا بود که توانگر و درویش به گاه مرگ در ته این چاه یکسان می شدند.
تهیه شده توسط واحد تولید محتوا در شرکت آوش سیر